captcha
Przeładuj

Otwarty rynek będący efektem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej pozwala na założenie działalności gospodarczej przez obywatela kraju członkowskiego w każdym kraju członkowskim. Z punktu widzenia naszych przedsiębiorców wyjątkowo atrakcyjną wydawała się oferta, która prezentowała Republika Czeska.

 

 

 

UWAGA NA KONTROLE POLSKICH WŁADZ 

 

Ostatnie tygodnie przynoszą nam coraz większe ryzyko zakładania firm w sąsiednim kraju Unii Europejskiej. Chodzi o ostrzeżenie wydane przez Ministerstwo Finansów dotyczące optymalizacji z wykorzystaniem spółek zagranicznych z uwagi na przepisy dotyczące miejsca zarządu.Mowa jest o przypadkach, gdy polscy podatnicy prowadzący działalność gospodarczą w Polsce i osiągający dochody w Polsce nabywają udziały w spółkach zarejestrowanych w obcym kraju, które nie prowadzą tam jednak rzeczywistych operacji gospodarczych. Przez takie zagraniczne spółki polski podmiot ma kontynuować działalność, przy czym dochody mają podlegać opodatkowaniu wyłącznie na terytorium tego kraju obcego. Dotyczy to w szczególności spółek, w takich państwach jak: Luksemburg, Wielka Brytania, Słowacja, Cypr, Malta, Holandia, Szwecja, ale również Czechy. Ostrzeżenie dotyczy również rejestrowania spółki w sąsiednim kraju w celu nabywania luksusowych lub sportowych samochodów.

Najczęstszą przyczyną rejestracji firm w Czechach jest właśnie nieprzychylne prawo podatkowe w Polsce. Dotyczy to nie tylko samej wysokości podatków, lecz również sposobu ich naliczana, egzekwowania oraz uzyskiwania zwrotu nadpłat podatku. Chcąc uzyskać zwrot nadpłaconego w Polsce podatku, przedsiębiorca nierzadko musi czekać nawet pół roku, a zwrot uzyska tylko jeśli pisemnie o niego wnioskuje. W Czechach urząd skarbowy ma 30 dni na zwrot podatku od złożenia deklaracji. Niektórzy drobni przedsiębiorcy decydują się na otwarcie działalności w Czechach ze względu na bardziej korzystne (ryczałtowe) formy opodatkowania dla nich. Pewna część przedsiębiorców decyduje się na działalność w Czechach również ze względu na znacznie lepiej funkcjonującą opiekę zdrowotną (mniejsze kolejki, łatwiejszy dostęp do specjalisty). 

 

UREGULOWANIA PRAWNE

 

Prowadzenie działalności gospodarczej w Republice Czeskiej regulują trzy podstawowe ustawy:

  • ustawa Nr 455/1991 o działalności gospodarczej (Zákon o živnostenskémpodnikání; UDG),
  • ustawa Nr 89/2012, Kodeks cywilny (Občanskýzákoník; kc),
  • ustawa Nr 90/2012 o korporacjach handlowych (Zákon o obchodníchspolečnostech a družstvech; UKH).

 

Dwie ostatnie regulacje weszły w życie z dniem 1 stycznia 2014 roku, znosząc równocześnie ustawę Nr 513/1991 Kodeks handlowy. Podstawowe zaś formy prowadzenia działalności w Czechach to:

  • spółka jawna (veřejnáobchodníspolečnost – v.o.s.),
  • spółka komandytowa (komanditníspolečnost – k.s.),
  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (společnost  s ručenímomezeným – s.r.o.),
  • spółka akcyjna (akciováspolečnost – a.s.),
  • spółdzielnia (družstvo).

 

Zaczynając od początku, zakładanie spółki na terenie Czech składa się z następujących etapów:

- założenie spółki poprzez sporządzenie aktu założycielskiego, jako jedno lub wielostronny akt wspólników tej spółki,
- zebranie kapitału, jeśli jest wymagany, lub wkładów do spółek osobowych,
- zgłoszenie spółki do czeskiego rejestru handlowego; rejestr ten prowadzony jest przez właściwe terytorialnie sądy okręgowe.

 

Dzień wpisania spółki do rejestru handlowego jest dniem powstania tej spółki, co nie odbiega w treści od polskiej regulacji w tym zakresie.

 

SPECYFIKA SPÓŁEK CZESKICH

 

Czeska spółka jawna ma trzy zalety (brak wymogu wnoszenia kapitału zakładowego, niższe koszty jej założenia oraz osobowy charakter), ale też wady (wspólnicy odpowiadają całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, mają zakaz konkurencji a w przypadku śmierci przedostatniego wspólnika spółka automatycznie przestaje istnieć).

Spółka komandytowa nie wymaga kapitału założycielskiego i komandytariusze nie są związani zakazem konkurencji. Z drugiej strony komandytariusze nie mają prawnych możliwości wpływu na sprawy spółki, a komplementariusze ręczą za zobowiązania spółki całymi swoimi majątkami.
Spółka z o.o. wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, następnie wniesienia kapitału zakładowego, uzyskania uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej (živnostenský list, koncese -jeśli konieczne, nie każda działalność jest regulowana), wpisanie spółki do rejestru handlowego oraz rejestracja w urzędzie skarbowym (Finančníúřad).

Spółka akcyjna to forma prawna wyłącznie kapitałowa i poprzez wysokie wymogi co do kapitału zakładowego wzbudza większe zaufanie niż inne spółki, gdzie wymogi startowe są mniejsze. Z drugiej strony mamy wymóg kapitału zakładowego w wysokości minimum 2 000 000 koron oraz raczej skomplikowaną procedurę zakładania i prowadzenia takiej spółki.

 

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

 

Odmienną formą prowadzenia firmy od spółek jest własna działalność gospodarcza, założona w Czechach. Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej (samodzielnie, bez pomocy specjalizującej się w tym firmy) wiąże się z opłatą miejską 1000 koron (ok 160 zł). Warunki założenia działalności gospodarczej w Czechach:

  • ukończenie 18 lat,
  • udokumentowana niekaralność,
  • zdolność do czynności prawnych.

 

Zgłoszenie do ewidencji można złożyć osobiście w Urzędzie ds. Działalności Gospodarczej (Živnostenskýúřad), w tzw. Centralnym Punkcie Rejestracyjnym (Centrálníregistračnímísto - CRM) lub wysłać pocztą, ewentualnie e-mailem z podpisem elektronicznym. Można też dokonać zgłoszenia osobiście w jednym z punktów kontaktowych czeskiej administracji publicznej - tzw. Czech POINT. Urząd ds. Działalności Gospodarczej (Živnostenskýúřad) jest zobowiązany do dokonania wpisu do rejestru i wydania wyciągu do 5 dni od dnia zgłoszenia. W przypadku, gdy zgłoszenie jest niekompletne, Urząd ds. Działalności Gospodarczej ma obowiązek do 5 dni wezwać przedsiębiorcę do usunięcia nieprawidłowości. Okres na usunięcie nieprawidłowości wynosi 15 dni (w przypadku koncesji 30 dni). Jeżeli nieprawidłowości zostaną usunięte w terminie, urząd dokona rejestracji, w przeciwnym przypadku wyda decyzję o odrzuceniu wniosku.

 

Znacznie wyższe są koszty założenia spółki. Wynika to z konieczności spisania aktu notarialnego. Jego cena zależy od wysokości kapitału zakładowego i trzeba się liczyć z kwotą około 10 tys. koron z opłatami sądowymi włącznie. Z reguły zarówno jednoosobowa działalność jak i spółka są widoczne w rejestrach publicznych na drugi dzień.
Samo założenie firmy, choć nie trwa długo, wymaga zaświadczenia o niekaralności – ten sam wymóg dotyczy udziału we władzach spółek. Założenie spółki akcyjnej wymaga kapitału minimum 2 000 000 koron, czyli nieco ponad 300 000 zł (w Polsce co do zasady 100 000 zł).


Wypisy z rejestru spółek oraz oddziałów osób zagranicznych, zarejestrowanych w czeskim Rejestrze Handlowym można bezpłatnie pozyskiwać w formie elektronicznej ze stron internetowych czeskiego Ministerstwa Sprawiedliwości: www.justice.cz. Wypisy elektroniczne mają charakter informacyjny i nie mogą być stosowane jako zaświadczenia czy dowody, np. w postępowaniu sądowym. W celu pozyskania poświadczonego dokumentu należy zwrócić się do Sądu Rejestrowego bezpośrednio lub za pośrednictwem punktów kontaktowych administracji czeskiej „Czech POINT”. Informacja o usługach świadczonych przez te punkty kontaktowe oraz ich lokalizacji, dostępna jest na stronie www.czechpoint.cz.

Firma, która planuje zarejestrować się do podatku VAT w Czechach musi przygotować się na blisko miesiąc oczekiwania, ze względu na procedury weryfikacji rzetelności podmiotu. 

 

SKŁADKI SPOŁECZNE

 

Zauważalnym plusem jest znacznie bardziej przejrzysty system podatkowy i ogólnie bardziej jednoznaczne przepisy. Zdecydowanym minusem dla niektórych przedsiębiorców mogą być składki ubezpieczenia uzależnione od dochodu. Dla najlepiej zarabiających sama składka emerytalna może wynieść ponad 5 tys. zł.


Przedsiębiorcy odprowadzają składki do dwóch instytucji – Czeskiej Administracji Ubezpieczenia Społecznego (w skrócie ČSSZ), która odpowiada za ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz wybranej przez siebie Kasy Chorych (Zdravotnípojišťovna). Składki płacone są od wysokości osiągniętego dochodu. Składka emerytalna to 14,6% dochodu (ale nie mniej niż 1972 korony), zdrowotna 6,75% (nie mniej niż 1823 korony). Składki płaci się za miesiąc poprzedni.

 

Na chwilę obecną należy zwrócić uwagę iż łączne koszty ubezpieczenie zdrowotnego i społecznego są w Czechach ok. 46% niższe aniżeli w Polsce.

 

Składki

Czechy

Polska

Zdrowotne

1906 Kcz (ok. 305 )

297,28 

Społeczne

2061 Kcz (ok. 329 zł)

875,56 

 

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym (ZUS) są zbliżone do zasad opodatkowania zysków zagranicznych rezydentów lub przedsiębiorców posiadających swoje biuro za granicą. Składki opłaca się w tym państwie, w którym działalność jest prowadzona w znacznej części lub w którym znajduje się centrum zainteresowania tej działalności. W każdym przypadku oznacza to w sytuacji, kiedy polski oddział ZUS upomni się o zaległe świadczenia, potrzebę wykazania, że działalność jest faktycznie prowadzona za granicą. Sytuacja polskiego ZUS w razie sporu z przedsiębiorcą jest utrudniona przez wyrok polskiego Sądu Najwyższego z 2013 r. (II UK 333/12), w którym Sąd stwierdził, że polski ZUS nie może samodzielnie przesądzić o tym, iż tytuł ubezpieczenia w innym państwie członkowskim ma charakter fikcyjny. Ustalenie takie może zostać dokonane jedynie przez organ właściwy w sprawach ubezpieczeń społecznych tego państwa. Konieczność konsultowania się z organami administracji obcego państwa niewątpliwie utrudnia polskiemu ZUS prowadzenie sprawy, ale też dokonanie potrzebnych ustaleń nie jest niemożliwe. Wymuszenie na ZUS konsultacji z organem obcej administracji może jednak wymagać wejścia na drogę sądową.

 

PODATKI

 

Obecnie stawki podatku dochodowego w Czechach wynoszą 15 i 22 proc. (dla dochodów powyżej ponad 1,2 mln koron). Aby płacić podatek dochodowy w tych krajach, nie wystarczy zarejestrować się jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w Czechach. Wynika to z fundamentalnej zasady, wspólnej większości systemów podatkowych, że osoba fizyczna płaci podatek dochodowy przede wszystkim w tym kraju, w którym jest rezydentem podatkowym. O tym, kto jest rezydentem podatkowym danego państwa rozstrzyga jego prawo wewnętrzne, modyfikowane umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawieranymi przez poszczególne kraje, przy czym, co do zasady, rezydencję podatkową można mieć tylko jedną.


Osoba fizyczna jest uznawana za rezydenta w tym kraju, w którym przebywa przez większość danego roku kalendarzowego lub w którym znajduje się jej centrum interesów życiowych. Zgodnie z tym drugim kryterium rezydentem państwa jest osoba, która wprawdzie przebywa w tym państwie mniejszą część roku, ale jest z nim związana innymi silnymi więzami (np. emigracja zarobkowa - osoba pracująca zawodowo na co dzień w Czechach, która przyjeżdża do Polski na święta i inne wolne dni, gdyż tu znajduje się jej najbliższa rodzina- żona, dziecko - jest rezydentem podatkowym w Polsce, a nie Czechach).


Częstą praktyką jest, że osoba prowadząca działalność gospodarczą w Polsce otwiera biuro (filię) w Czechach i stamtąd prowadzi sprzedaż lub świadczy swoje usługi. Tam też spotyka się ze swoimi kontrahentami. W takiej sytuacji, w rozumieniu międzynarodowego prawa podatkowego, za granicą powstaje zakład tej osoby. Zyski, w zakresie, w jakim mogą zostać przypisane do tego zakładu, powinny zostać wtedy opodatkowane za granicą.Jeżeli w związku z otwarciem biura w Czechach przedsiębiorca przeprowadził się wraz z rodziną za granicę, istnieje duża szansa, że utraci on rezydencję podatkową w Polsce i jego dochody będą podlegały opodatkowaniu jedynie za granicą. Jeżeli jednak wraca do domu na weekendy, święta etc., pozostanie w dalszym ciągu rezydentem w Polsce. Wówczas istotny stanie się fakt, czy biuro znajduje się w Czechach, czy jakikolwiek majątek przedsiębiorcy znajduje się w Czechach.


Polska zawarła z Czechami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W przypadku Czech, zyski zakładu znajdującego się w tym kraju nie podlegają opodatkowaniu w Polsce. W konsekwencji w stosunku do zysków zakładu możliwe jest uniknięcie opodatkowania w Polsce na rzecz niższego opodatkowania w Czechach. Należy jednak podkreślić, że dotyczy to jedynie sytuacji, kiedy w Czechach jest faktycznie prowadzona (a nie jedynie zarejestrowana) działalność gospodarcza. Sposób wykazania powyższej okoliczności zależy od charakteru prowadzonej działalności - w każdym jednak przypadku wskazane jest legitymowanie się tytułem prawnym do lokalu (biura) za granicą, z którego prowadzona jest działalność, jak również dowody potwierdzające, że dana osoba rzeczywiście spędza tam znaczną część czasu.

 

PRACOWNICY

 

Umowy z pracownikami można w Czechach zawierać albo na podstawie tamtejszego kodeksu pracy albo w formie umowy o dzieło. Kodeksowa umowa o pracę na czas próby może trwać do 3 miesięcy i można ją rozwiązać bez podania przyczyny. Umowa o pracę na czas określony może trwać maksymalnie 3 lata. Zasadą jest, że zwolnienie pracownika musi być uzasadnione. Urlopy i zwolnienia lekarskie działają na podobnych zasadach jak w Polsce. Umowa o pracę jest oczywiście oskładkowana. Gdy zatrudniamy pracownika w wymiarze połowy etatu lub w mniejszym ułamku - wówczas możemy zastosować umowę o czynnościach pracowniczych. W takim przypadku jeśli pensja wynosi 2500 koron lub mniej - nie odprowadza się za pracownika obowiązkowych składek na ubezpieczenie. Gdy jednak pensja przy umowie o czynnościach pracowniczych wynosi 2500 koron lub więcej wówczas trzeba odprowadzać obowiązkowe składki na ubezpieczanie (jak od pensji minimalnej) pracownika, który nie ma innego zatrudnienia oskładkowanego. 

Gdy firma potrzebuje pracownika sezonowego lub na krótki okres (do 300 godzin rocznie) można zastosować umowę o wykonaniu pracy, przy której pensja poniżej 10 000 koron nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu.

 

Podsumowując, zakładanie firmy w Czechach niesie ze sobą sporo korzyści jednak należy mieć na uwadze, iż w praktyce polski urząd skarbowy na pewno zainteresuje się sytuacją, w której z dnia na dzień podatnik przestanie opłacać podatki. W tym przypadku to przedsiębiorca będzie zmuszony złożyć wyjaśnienia o przeniesieniu działalności za granicę. Wyjaśnienia muszą być poparte dowodami, ponieważ w innym przypadku nie spotkają się z akceptacją organów podatkowych. Brak tej akceptacji będzie skutkować opodatkowaniem uzyskanych przychodów w Polsce. Przenosząc działalność poza granice kraju należy pamiętać, iż trzeba tam faktycznie wykonywać działalność, a nie tylko dokonać rejestracji działalności gospodarczej.

 

Autor: Małgorzata Rzeszutek

 

 

JEŚLI INTERESUJĄ WAS SZKOLENIA Z PRAWA PODATKOWEGO, ZAPRASZAMY DO KONTAKTU: sekretariat@humanpartner.pl, tel. 71 797 67 69